Parimi i improvizimit | Gjashtë parimet e thirrjes profetike

Në këtë ligjëratë të Prishtina Talks, Rudian Zekthi vazhdon ciklin "Gjashtë parimet e thirrjes profetike" me parimin e dytë — parimin e improvizimit. Ashtu si herën e kaluar, ku parimi i realitetit u paraqit bashkë me të kundërtën e vet, edhe këtu improvizimi lexohet përballë parimit të gradualitetit; të dyja, thotë Zekthi, janë dy anë të së njëjtës medalje dhe nuk kuptohen veç e veç.

Zekthi niset nga një konstatim që e nxjerr nga vetë koncepti i realitetit: realiteti nuk përbëhet vetëm nga e shkuara dhe e tashmja, po edhe nga ajo që presim të ndodhë — dhe pikërisht kjo pjesë e tij mbetet gjithmonë e panjohur. Mbi këtë ai ndërton tezën qendrore: marrëdhënia e njeriut me realitetin e bart në mënyrë gjenetike detyrimin për të improvizuar. Mund t'ia qëllosh shpesh, por kurrë gjithmonë; prandaj improvizimi nuk është zgjedhje metodologjike, po kusht i pashmangshëm i çdo përpjekjeje për t'i dhënë formë realitetit në emër të së vërtetës.

Pjesa qendrore i kushtohet asaj që Zekthi e quan padrejtësi ndaj këtij parimi: te muslimanët improvizimi ka fituar nam të keq, dhe në emër të kujdesit e të shmangies së "aventurierëve" është kultivuar një pedagogji e tërë kundër tij. Rreziku i vërtetë, argumenton ai, nuk janë të papjekurit që hyjnë në punë të mëdha, po të pjekurit që nuk hyjnë kurrë. Këtu hyn kritika e parimit të gradualitetit — i cili, i mbitheksuar, funksionon si koagulues i energjisë, presupozon një dije paraprake mbi etapat që në fakt askush nuk e ka, dhe e shndërron punën e thirrësit në një lloj laboratori ku pritet garanci matematikore para se të veprohet. Pasoja është një transferim psikologjik: njeriu bindet se e kreu punën vetëm duke i bllokuar të padenjët, kur në fakt ka përgatitur vetëm kushtet për të punuar — dhe puna mbetet e pabërë.

Argumentin e mbështet te sira: Taifi, ku Muhamedi a.s. nuk e dinte paraprakisht çka e priste dhe ku pas refuzimit falet e bën duanë e njohur; shfrytëzimi i çdo mundësie që jepte realiteti — panairet, karvanet, takimi me haxhilerët e Medinës që çoi te dy besëlidhjet e Akabesë dhe te hixhreti; dhe fakti se as në kohën profetike terreni nuk u "pastrua" kurrë — nga Bedri te Tebuku, munafikët mbetën aty dhe u menaxhuan. Ligjërata mbyllet me shembullin klasik të gradualitetit në literaturën islame — ndalimi i alkoolit në katër etapa kuranore — dhe me dallimin që Zekthi vendos: gradualiteti është i natyrshëm dhe i legjitimuar për zakonet, shprehitë dhe kulturën, por jo për ballafaqimin midis së vërtetës dhe së kotës. Aty, thotë ai, nuk ka gradualitet — ka imediatizëm.

Disa pika që trajtohen:

📌 Realiteti dhe improvizimi si dy anë të së njëjtës medalje 📌 Pse realiteti e ka gjithmonë një anë gajb 📌 Improvizimi si detyrim, jo si zgjedhje metodologjike 📌 Pedagogjia kundër improvizimit dhe frika nga "aventurierët" 📌 Ana e errët e parimit të gradualitetit 📌 Laboratorizimi i punës së thirrësit dhe kërkesa për garanci 📌 Taifi, panairet dhe besëlidhjet e Akabesë si improvizim profetik 📌 Nga Bedri te Tebuku: terreni nuk pastrohet kurrë 📌 "Njerëzit e rëndësishëm nuk lindin — gatuhen në marrëdhënie me realitetin" 📌 Pyetja e vërtetë nuk është a do të improvizojmë, po kush do të improvizojë 📌 Ndalimi i alkoolit në katër etapa dhe kufijtë e gradualitetit 📌 Pse te haku dhe taguti nuk ka gradualitet

📍 Prishtina Talks

Mendimet dhe qëndrimet e shprehura nga mysafirët tanë janë të vetë folësve dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht qëndrimet e Prishtina Talks.