Vrasjet e shqiptarëve nga regjimi serb në periudhën e paraluftës

Në këtë bisedë të Prishtina Talks, profesor Qazim Berisha — mësimdhënës i letërsisë dhe gjuhës shqipe për mbi 24 vjet, anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës dhe autor i disa librave për viktimat e dhunës serbe në periudhën e paraluftës — flet për një punë hulumtuese që e nisi nga fundi i viteve '80: dokumentimin e ushtarëve shqiptarë të vrarë në ushtrinë jugosllave dhe të kthyer në arkivole nën diagnozën zyrtare "vetëvrasje". Nisur nga varrimet ku merrte pjesë me një bllok shënimesh në xhep, Berisha arriti të botonte më 1995 librin e parë të tillë në Kosovë — Plot Gjaku — dhe më vonë veprën voluminoze që dokumenton 135 ushtarë të vrarë në periudhën 1981-1993.

Berisha rrëfen metodën e hulumtimit familje pas familjeje, sistemin e biografive që regjimi përdorte për të shënjestruar të rinjtë nga familjet "të parregullta", diagnozën e njëjtë "vetëvrasje" që përsëritej pa dallim, dhe indiferencën e institucioneve federale ku shqiptarë-nomenklaturë morën pjesë por nuk reaguan. Përmes rasteve konkrete — Sami Gashi si i pari i vrarë në Prishtinë, familja e vetëm-vëllait nga Struga rritur nga pesë motra, Aziz Kelmendi dhe tragjedia e Paraqinit, familja Boja e Kërnicës, dhe historia e Enver dhe Mira Maksutajt (motra që u betua para trupit të vëllait dhe u bëri hakun si ushtare e UÇK-së) — bisedа kalon nga statistikat te kujtimet konkrete të nënave dhe motrave. Në fund, Berisha përmend librin e dytë kushtuar 450 arsimtarëve shqiptarë të vrarë gjatë luftës, dhe shifrat përfundimtare të shkatërrimit: 120 mijë shtëpi të djegura, mbi një mijë shkolla, dhe rreth 200 xhami.

Disa pika që trajtohen:

📌 Fillimi i punës: bllokun me shënime në varrime pas demonstratave të 1981-shit 📌 Botimi i librit të parë Plot Gjaku më 1995 dhe shpërndarja brenda natës 📌 Diagnoza "vetëvrasje" e përsëritur si formulë për 135 ushtarë 📌 Sistemi i biografive dhe shënjestrimi sipas prapavijës familjare 📌 Rasti i Aziz Kelmendit dhe tragjedia e Paraqinit 📌 Enver dhe Mira Maksutaj — motra që u bë ushtare e UÇK-së 📌 450 arsimtarë të vrarë gjatë luftës dhe shifrat përfundimtare të shkatërrimit

📍 Prishtina Talks

Mendimet dhe qëndrimet e shprehura nga mysafirët tanë janë të vetë folësve dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht qëndrimet e Prishtina Talks.