E djathta në botë dhe tek ne, pikëtakimet tona me të djathtën

Në këtë prezantim të Prishtina Talks, Fitim Zekthi zhvillon një trajtim sistematik të "së djathtës" politike në botë dhe në kontekstin shqiptar, duke argumentuar se konservatorizmi si doktrinë politike përfaqëson zgjedhjen më të përshtatshme për muslimanët në kushtet e sotme. Fillimisht bën dallimin thelbësor mes ideologjive që dominojnë sferën publike moderne — liberalizmin (që sipas tij është antifetar në thelb), majtizmin, dhe konservatorizmin — dhe shpjegon pse ky i fundit ofron një kornizë brenda së cilës besimtari mund të jetojë pa presion doktrinar antifetar.

Zekthi paraqet themelet historike-filozofike të konservatorizmit — nga Thomas Hobbes te reagimi ndaj Revolucionit Francez dhe jakobinizmit — dhe formulon parimin qendror: "shteti i vogël" që nuk pretendon t'i mësojë njerëzit se si të jetojnë, të besojnë, ose të flenë. Për ndryshim nga shteti totalitar që zhvilloi si "shteti i madh" pas revolucioneve moderne, konservatorët propozojnë një shtet të kufizuar në funksione bazike, që lë hapësirë për shoqërinë civile, familjen, komunitetet fetare dhe institucionet natyrore të njeriut. Kjo, argumenton ai, është pikërisht pika e takimit me muslimanët: mbrojtja e hapësirës për jetën fetare kundër pretendimeve moraliste-doktrinare të një shteti liberal-progresist.

Në pjesën e dytë, Zekthi trajton implikimet konkrete për Kosovën dhe Shqipërinë: mungesa e një së djathte të vërtetë koherente ideologjikisht, konfuzioni mes fjalëve dhe realitetit politik, dhe rreziqet e situatës aktuale ku "e djathta" shqiptare shpesh është vetëm etiketë pa përmbajtje. Ligjërata mbyllet me pyetjen praktike se si mund të ndërtohet një zë politik i djathtë me integritet, që bart edhe brengat morale dhe fetare të muslimanëve, edhe brengat për shtetin e së drejtës dhe institucionet e forta.

Disa pika që trajtohen: 📌 Tri ideologjitë dominuese: liberalizmi, majtizmi, konservatorizmi 📌 Pse liberalizmi është antifetar në thelb 📌 Themelet e konservatorizmit: nga Hobbes te reagimi kundër jakobinizmit 📌 "Shteti i vogël" si parim qendror i konservatorizmit 📌 Konservatorizmi si mbrojtës i hapësirës për jetën fetare 📌 Pikëtakimet mes muslimanëve dhe konservatorizmit politik 📌 Kritika e "së djathtës" shqiptare si etiketë pa përmbajtje 📌 Sfida e ndërtimit të një ideologjie politike me integritet

📍 Prishtina Talks